محمد حسن خان اعتماد السلطنه
43
مرآة البلدان ( فارسى )
اسماعيل ميرزا و حمزه ميرزا و شاه عباس اول « 50 » برادر و پسرهاى شاه محمد خدابنده » . انتهى . اسم قديم اردبيل ، آذربهمن بوده . يكى از محسنات اين شهر اين است كه در دامنهء كوهى كه در سمت جنوب است واقع است و اين كوه مانع است از اينكه بادهاى گرم پرسميت درياى خزر در اين شهر بوزد و در عهد سلاطين صفويه اين شهر ملجاء و پناه عامهء مقصرين مملكت ايران بوده هركه هرجا تقصير بزرگ مىنموده كه بيم جان داشته به اين شهر مىگريخته و در مقبرهء شيخ صفى بست مىنشسته و در امان بوده . يك تاى نعلين از نعال شريفهء حضرت نبوى صلى الله عليه و آله زينتافزاى مقبرهء شيخ صفى است . بعضى از علما منسوب به اين شهرند از جمله مرحوم ملا احمد اردبيلى است كه از اجلهء علما بوده و زهد و تقدس او به درجهء كمال است « 51 » . اردستان [ مع - مر ] : اصطخرى گويد اردستان شهرى است ميان كاشان و اصفهان و مسافت او تا اصفهان هجده فرسخ و تا زواره دو فرسخ و واقع در طرف بيابانى كه مشهور است به « مفازهء كوه كركس » . بناى آن محكم و باروئى دارد و در هر محله يك قلعه و در هر قلعه يك آتشكدهاى هست . گويند انوشيروان عادل در اين شهر متولد شده و هنوز بناهاى او در اين شهر باقى است . بالجمله اين شهر عمارات و باغات بزرگ باصفا و رستاقات زياد دارد . مردمش اهل علم و راى و طايفهاى از اهل علم منسوب به اين شهرند . پارچههاى بسيار خوب در اين شهر نسج و به اطراف و بلاد بعيده مىبرند . در تقويم البلدان نوشته بعضى اسم ين شهر را به كسر الف تلفظ نمودهاند . صاحب نزهة القلوب گفته ولايتى است قريب پنجاه پاره ديه و در محصول شبيه
--> ( 50 ) - بازهم اشتباه اولئاريوس است كه قبر شاه عباس را در اردبيل نوشته . قبر وى ظاهرا و على المشهور در امامزاده حبيب بن موسى در پشت مشهد كاشان است ر ك تاريخ اجتماعى كاشان تأليف حسن نراقى ( انتشارات مؤسسهء مطالعات و تحقيقات اجتماعى ، 1345 ش ) . ( 51 ) - منظور ملا احمد بن محمد است كه در نجف زيست و در همانجا مدفون شد و به « مقدس » يا « مقدس اردبيلى » شهرت دارد ، وى در صفر سال 993 درگذشت ( ريحانة الادب ج 4 ص 62 ) .